Checklist voor een proefrit: verzekering en rijbewijs in Nederland

In Nederland valt een proefrit met een auto die een geldig kenteken heeft onder de verplichte WA-verzekering van die auto zelf, niet van de bestuurder. De Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (WAM) koppelt de verzekeringsplicht aan het kenteken en dekt daardoor automatisch iedere bestuurder die met toestemming rijdt, dus ook een proefrijder. Die dekking geldt alleen zolang de auto zelf legaal de weg op mag: staat er een rijverbod op het kenteken, dan is geen enkele proefrit toegestaan, ook geen rondje om het blok.

De bestuurder heeft daarnaast zelf een geldig rijbewijs B nodig, en een 17-jarige met een 2toDrive-rijbewijs moet zijn geregistreerde begeleider fysiek naast zich hebben zitten.

Geldt voor: Nederland, motorrijtuigen met een Nederlands kenteken. Bron: Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (wetten.overheid.nl) en RDW (rdw.nl), rechtstreeks geraadpleegd. Peildatum: augustus 2026. Belangrijkste uitzondering: staat er een rijverbod op de auto, dan mag er hoe dan ook geen proefrit plaatsvinden, wat de verzekering ook dekt.

Wie is verzekerd tijdens een proefrit

Artikel 2 lid 1 van de WAM legt de verzekeringsplicht bij "de bezitter van een motorrijtuig en degene op wiens naam dit in het kentekenregister is ingeschreven." Tijdens een proefrit staat de auto meestal nog gewoon op naam van de verkoper, dus die verzekeringsplicht ligt bij hem, niet bij jou als potentiële koper.

Die verzekering dekt vervolgens niet alleen de eigenaar. Artikel 3 lid 1 WAM bepaalt dat de dekking geldt voor "de burgerrechtelijke aansprakelijkheid ... van iedere bezitter, houder en bestuurder van het verzekerde motorrijtuig, alsmede van degenen die daarmede worden vervoerd." Een proefrijder is bestuurder in de zin van dat artikel. Schade die jij tijdens de proefrit aan een ander voertuig, een fietser of een lantaarnpaal toebrengt, valt dus onder de WA-polis van de auto zelf. Dat is voertuiggebonden, niet bestuurdergebonden: de polis verandert niet mee met wie er op dat moment achter het stuur zit.

Die WA-polis dekt niet alles automatisch, en dat wringt op drie plekken. Ten eerste jezelf: artikel 4 lid 1 WAM bepaalt dat de verzekering "niet behoeft te dekken de aansprakelijkheid voor schade toegebracht aan de bestuurder van het motorrijtuig dat het ongeval veroorzaakt." Veroorzaak je als proefrijder zelf een ongeval en raak je daarbij gewond, dan hoeft die WA-polis jouw eigen letsel niet te vergoeden. Ten tweede de auto zelf: de WAM regelt alleen aansprakelijkheid tegenover derden, geen schade aan het voertuig waarin je rijdt. Of een kras, een deuk of erger aan de testauto apart gedekt is, hangt af van de cascoverzekering van de eigenaar, en die voorwaarden verschillen per polis.

Ten derde, en dit raakt de derde niet maar jou wel: verzekeraars nemen vaak bestuurdersvoorwaarden op, zoals een minimumleeftijd, een minimale rijbewijsduur of een vaste-bestuurdersclausule. Voldoet de proefrijder daar niet aan, dan blijft de benadeelde derde gewoon beschermd: artikel 11 WAM verbiedt de verzekeraar om polisuitsluitingen tegen die derde in te roepen. Maar de verzekeraar kan de uitgekeerde schade daarna via het verhaalsrecht van artikel 15 WAM alsnog op de proefrijder zelf verhalen. Veel erkende autobedrijven laten een proefrijder bovendien een proefritverklaring tekenen, met een eigen risico bij cascoschade aan de testauto zelf. Vraag daarom, net als naar de verzekeringsstatus, ook naar deze twee dingen vóór je instapt: de bestuurdersvoorwaarden van de polis en een eventuele proefritverklaring met eigen risico.

Wanneer een proefrit sowieso niet mag

Een rijverbod, in de praktijk nog vaak WOK-status genoemd, zet die hele discussie stil. De RDW is daar helder over: staat er een rijverbod op het kenteken, dan mag het voertuig niet op de openbare weg rijden totdat de reparaties zijn goedgekeurd op een RDW-keuringsstation. De enige uitzondering is de dag van de keuringsafspraak zelf: dan mag de auto verzekerd naar het keuringsstation rijden en terug. Voor een proefrit met een geïnteresseerde koper bestaat geen uitzondering. Hoe je een rijverbod controleert en wat opheffen kost, staat in onze gids over WOK-status.

Rijbewijs: wat je bij je moet hebben

Als bestuurder heb je een geldig rijbewijs categorie B nodig. Volgens Rijksoverheid.nl mag je vanaf 16 jaar theorie-examen doen, vanaf 16,5 jaar rijlessen volgen, en vanaf 17 jaar praktijkexamen doen en het rijbewijs halen via 2toDrive. Dat laatste rijbewijs komt met een voorwaarde die bij een proefrit makkelijk over het hoofd wordt gezien: een bestuurder die zo zijn rijbewijs heeft gehaald, moet tot zijn achttiende verjaardag altijd samen met een geregistreerde begeleider rijden. De RDW-pagina over begeleid rijden is daar expliciet over: "Als je de weg op gaat, moet je altijd je coach, je rijbewijs en je begeleiderspas bij je hebben." Die coach moet vooraf via de RDW zijn aangemeld en op de begeleiderspas staan. Een verkoper of garagemedewerker die toevallig meerijdt, telt dus niet automatisch mee: staat die persoon niet op de pas, dan is de proefrit voor een 17-jarige bestuurder niet toegestaan.

Proefrit bij een dealer: het handelaarskenteken

Bij een particuliere verkoper rijdt de proefrit meestal op het gewone kenteken van de auto, met de WA-dekking die daarbij hoort. Bij een erkend autobedrijf ligt dat soms anders: een auto uit de bedrijfsvoorraad staat nog niet op naam van een koper en heeft daarom niet altijd een eigen verzekering. Voor die situatie bestaat het handelaarskenteken, de groene kentekenplaat die een RDW-erkend bedrijf kan aanvragen. De RDW noemt een proefrit expliciet als toegestaan gebruik: het kenteken is bedoeld "voor een proefrit of als u bijvoorbeeld met een voertuig naar een keuring moet." Tijdens die proefrit moet de bestuurder of de klant het handelaarskentekenbewijs bij zich hebben, en de plaat mag niet voor privégebruik worden ingezet. Rijdt een dealer met jou een proefrit op groene platen, dan zit de verzekering aan die plaat vast, niet aan de auto die je uiteindelijk koopt.

Wat er verandert zodra je koopt

Zolang je alleen een proefrit maakt, ligt de verzekeringsplicht bij de verkoper. Zodra het kenteken op jouw naam wordt overgeschreven, verschuift die plicht naar jou. De RDW is daar concreet over: vanaf het moment van overschrijving moet het voertuig op jouw naam verzekerd zijn, en je mag direct rijden, ook zonder dat je het kentekenbewijs al in huis hebt; dat papieren bewijs hoef je pas na veertien dagen bij je te hebben. Regel je verzekering dus vóór je de auto daadwerkelijk meeneemt, niet pas als je er toevallig tijd voor hebt.

Wat dit betekent voor jou als koper

Vraag een particuliere verkoper vóór de proefrit gewoon of de auto verzekerd is en of er ooit een rijverbod op heeft gestaan. Bij een dealer vraag je of je op het eigen kenteken van de auto rijdt of op handelaarsplaten, want dat bepaalt welke polis eventuele schade dekt. Ben je zelf, of is je proefrijder, 17 jaar en in het bezit van een 2toDrive-rijbewijs, regel dan vooraf dat een geregistreerde begeleider meerijdt, niet een willekeurige medewerker. Voor de rest van de proefrit, van koude start tot rijgedrag bij snelheid, geldt onze landneutrale proefritchecklist onverkort: die techniek verandert niet per land.

Een Plateop-rapport voor een Nederlands kenteken toont, waar dat gegeven beschikbaar is, of de auto volgens het kentekenregister op dit moment WAM-verzekerd staat. Staat hij als niet-verzekerd geregistreerd, dan meldt het rapport dat als aandachtspunt: vaak betekent het dat de auto een tijd heeft stilgestaan, met mogelijke gevolgen voor banden, remmen en accu. Controleer elke auto voordat je koopt op plateop.com.